Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal

Kalıcı istikrar hayal

Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal

İkinci dünya savaşından sonra dünya liderliğini İngiltere’den devralan ABD, izlediği siyasi, ekonomi, sosyal, etnik, milliyetçilik, dini ve mezhepsel vb. alanlardaki uygulamalarıyla, küresel ölçek bazında istikrarsızlığın nedenidir. ABD’nin başkanları değişse bile, sistemli hale gelmiş olan genel politikalarının asla değişmeyeceği ve değiştirilemeyeceği, yaşanan gelişmeler bir kez daha göstermiştir. Yaklaşık son elli yılda; yakın coğrafyadaki Irak, Kuveyt, Suriye, Filistin (Gazze) yanında Grönland ve Kanada’nın ABD’ye bağlanması isteği, Çin, AB-Meksika–Kanada’nın uluslararası teamüllere ve hukuka aykırı şekilde gümrük tarifeleri ve güvenlik yetersizliği gibi argümanlar kullanılarak açıkça tehdit edilmesine bakıldığında, resim net olarak anlaşılmaktadır.

Başını ABD’nin çektiği ve gelişmiş ülkerin dünya üzerindeki yeraltı (petrol, doğal gaz, değerli madenler, nadir elementler vb.) ve yer üstü kaynaklarının (okyanus, deniz, orman, bitki örtüsü, atmosfer vb.) sahipliğini kendilerine doğal hak gördükleri müddetçe, küresel bağlamda hiçbir konuda istikrarın tedariki mümkün değildir ve olmayacaktır. Yakın tarihimize bakıldığında, başını yine ABD’nin çektiği batılı ülkelerinin Irak’ın kimyasal silah ürettiği yalanını, sahip oldukları medya gücüyle dünyayı inandırması örnek olarak verilebilir. Bu bahaneyle Irak üzerine çullanıldı, Saddam Hüseyin ortadan kaldırıldı, büyük maddi zararlar verildi, binlerce masum halk, kadın, çocuk öldürülmesine rağmen ne kimyasal silah ne de iddia edilen savaş suçu oluşturacak unsurlarla ilgili herhangi bir delil ortaya konulamamasına rağmen, hesap sorulamadığı, için yapanların yanına kar kaldı. Ancak günün sonunda yıkılan binalar yine batılı firmalar tarafından inşa edildi, Irak’ın petrolüne el konuldu. Irak’a yapılan saldırı sonrası petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, tüm sektörlerde belirsizliği artırarak uzun süre istikrarsızlığa yola açtı.

Yakın zamana gelindiğinde üzücü de olsa yine benzer olayların tekrarlandığı görülmekte ve sonuçta yapanlara yine hiçbir yaptırım uygulanamamaktadır. Trump’ın adeta film gibi Venezüella başkanını eşiyle birlikte adeta yatağından alıp ABD’ye kaçırması, Venezüella’nın petrolüne çökmesi, uluslararası hukukla bağdaşmaz şekilde kendi ülkesinde yargılayacağını açıklaması karşısında dünyanın adeta üç maymunu oynaması, ne kadar büyük bir acizliktir. Devamında Rusya-Ukrayna arasındaki savaşı sona erdirmek için arabulucu olarak Trump’ın hala bir arpa boyu mesafe alamadığı ve asıl amacının Ukrayna’nın maden yataklarını ve nadir elementleri ele geçirmek olduğu ortaya çıkmasına rağmen, dünyanın yine seyirci kalması, ne büyük trajedidir. israil’in Gazze soykırımını söylemeye bile gerek yok.

Günümüze gelindiğinde ise, sanki nükleer silaha sahip tek ülke ve son otuz yılın saldırgan ülkesi israil değil de İran’ın üzerine yine sudan bahanelerle saldırılması, aynı sakat düşüncenin sonucudur. Üç ayı geçmesine rağmen İran’a diz çöktürülememesi Trump’ın konuştuklarının aksine ABD’nin göründüğü kadar güçlü olmadığına dair şüpheleri gün yüzüne çıkararak itibar erozyonuna uğratması bir yana, petrol fiyatlarını olağan üstü artmasına bağlı olarak, tüm ekonomilerde enflasyonun yükselmesiyle karşı karşıya bırakmıştır. Esas sorun ABD merkezli batılı ülkelerin hukuki karşılığı olmamasına rağmen mahalle kabadayısı gibi davranıp diğer ülkelerin kaynaklarını ele geçirme isteğidir ve kısa vadede bu durumu dengeleyecek karşı bir güç görünmemektedir. Böyle olunca emtiaların fiyatlarının yükselmesi ve domino etkisiyle yalnız ABD ve gelişmiş batılılar değil kalan tüm ülkeleri; enflasyonun yükselmesi, durgunluğun yayılması, işsizliğin artması, gelir dağılımının bozulması gibi başta ekonomi olmak üzere siyasal, toplumsal ve kültürel alanlarda istikrarsızlığa sürüklemektedir. Batılı ülkelerin dünya kaynaklarına sahipliği düşüncesi kısa dönemde değişmeyeceğine ve dur diyecek karşıt bir güç de olmadığına göre, artık bütüncül istikrarsızlık dünyanın kaderidir. Her ülke bu realiteye göre politikalarını uyarlasın ve ayarlasın.    

Yazarın Diğer Yazıları